premkokura

जीवन एक रहष्य हो, पजेल होइन......(४)

2011-12-24T06:25:00.001-08:00

सालमन या सामन माछा

यो माछा कस्तो अचम्मको हुन्छ ! नदीमा जन्मिन्छ र केही समय त्यहीं रमाउँछ .
केही समय पछि यो समुद्रमा जान्छ र ४-५ वर्ष त्यहीं बस्छ ,जवान हुन्छ.आनन्दले समुद्र मा बस्ता-बस्तै
यो फेरी आफू जन्मेको नदीमा आउँछ.समुद्र बाट नदीमा सैकडौं किलोमीटर,माथि-माथि आउँछ र आफू जन्मेको ठाउँमा
आएर मादाले अण्डा र नरले विर्य दिन्छन र निषेचित अण्डाहरूलाई त्यै नदीको पीदमा,ढुंगाहरूको आडमा छोडी दिन्छन.,जसबाट
केही समय पछि माछा जन्मिन्छ.

५-६ महिना त्यै नदीमा रमाएर,ई बच्चाहरू समुद्रमा जान्छन,,त्यहीं साना-साना माछाहरू खाएर हुर्कन्छन ,जवान हुन्छन र ४-५ वर्षपछी फेरी अण्डा दिन
आफू जन्मेको नदीमा आई पुग्छन.
अर्को अचम्मको तथ्य के हो भने,अण्डा दी सकेपछी नर,एवं मादा दुवै मर्छन.
नदी भित्र आउँदा ,बाटोमा अनेक जीवहरूको इनिहरू भोजनपनि बन्छन.मरेपछि चराहरूलेपनि इनिहरूलाई खान्छन,इनिहरूको खाएर बचेको अंश
त्यहीं माटोमा मिल्छ र माटोलाई उर्वरा बनाउँछ.

जीवन एक रहष्य हो, पजेल होइन......(३)

2011-12-13T04:33:00.001-08:00

रहष्यमय अन्तरिक्ष ............
शनि ग्रहका थुप्रै उपग्रहहरुछन्,र त्येस मध्ये टाइटन उपग्रहमा मिथेन ग्यासका नदीहरू बग्छन,मिथेन ग्यास कै बर्खा हुन्छ रे ! कस्तो अचम्म ! पृथ्वीमा मानिषलाई ग्यास पाउन कति गाह्रोछ,यो ग्यास न भई खाना पकाउन सकिन्न,तर त्यहाँ यै ग्यासको नदि बग्छ रे.त्यहाँबाट ल्याउन पाये ग्यास कति सस्तो हुन्त्यो होला.तर ल्याउन सकिएपनि अति खर्च लाग्छ.
रातमा आकासलाई हेर्दा असख्य ताराहरू देखिन्छन,र तिनीहरु यक-आर्का संग धेरै नजिक-नजिकपनि लाग्छन.तर वास्तवमा सबै एक-आर्का संग अनेक प्रकाशवर्ष टाढा छन.पृथ्वी बाट सब भन्दा नजिकको तारा ४ प्रकाशवर्ष टाढा छ. १ प्रकाशवर्ष भनेको त्यहाँबाट आउने किरणलाई यहाँ सम्म आइपुग्न १ वर्ष लाग्ने दूरीलाई भनिन्छ.सुर्यबाट पृथ्वी सम्म किरणलाई आउन ८ मिनट लाग्छ,जुन 299,792 किलोमीटर प्रति सेकेन्ड को गतिमा आउँछ, तसर्थ सुर्य पृथ्वीबाट करोडौं किलोमीटर टाढाछ, सब भन्दा नजिकको तारापनि कति टाढा छ त !
यो अनन्त ब्रह्माण्डमा असख्यं तारा,ग्रह उपग्रहहरू घुमीपनि राख्याछन र कुनै न कुनै केन्द्रको परिक्रमापनि गरि राख्याछन.सबै आ-आफ्नै ठाउँमा,आ-आफ्नै बाटामा रही घुम्ने र परिक्रमा गर्ने गरि रहन्छन.यो सब सोच्दा कस्तो अचम्म लाग्छ.गुरुत्वाकर्षणको शक्तिले सबै को ठाउँ र बाटो निश्चित र सन्तुलित गरेर राख्छ रे.
तर ताराको पनि आयु हुन्छ,सबै ताराहरूको उर्जा उत्पन्न हुने प्रक्रिया एक दिन रोकिन्छ र ताराको विघटन हुन्छ.विघटन हुँदा कुनै तारा ब्लैकहोल बन्न सक्छ रे. ब्लैकहोल भनेको अत्यन्त बढी गुरुत्वाकर्षण भएको यौटा केन्द्र हो,जसमा येती बढी गुरुत्वाकर्षणहुन्छ कि त्येसबाट किरणपनि बाहिर आउन सक्तैन,किरणलाईपनि गुरुत्वाकर्षणले तान्छ. येस्तो ब्लैकहोलको नजिक केहीपनि पुग्यो भने तानिएर त्यै केन्द्रमा हराउँछ.हाम्रो पृथ्वीपनि कुनै तेस्तो केन्द्र नजिक पुग्यो भने तेसैमा बिलाउँछ,सारा सौर्य-मण्डलनै बिलाउँछ.येस्तो हुने सम्भावनापनि छ रे.
अरबौं ताराहरूको यौटा समूहलाई आकासगङ्गा भन्दछन र तेसमा भएका सबै ताराहरू ले त्यै आकासगङ्गाको केन्द्रको परिक्रमा गर्छन. येस्ता आकाशगंगाहरू पनि अरबौंको सख्यामा हुन्छन र प्रत्येक आकासगङ्गाले पनि कुनै केन्द्र को परिक्रमा गर्छ.
प्रत्येक आकासगङ्गामा अनेक ब्लैकहोलहरू हुन्छन रे,र हाम्रो सौर्यमण्डलले , जुन केन्द्रको परिक्रमा गरिराख्याछ, त्यो केन्द्र ब्लैकहोलको नजिक पुग्न सक्छ. येस्तो भयो भने सम्पूर्ण सौर्यमण्डलनै तानिएर विलुप्त हुन् सक्छ. येस्तो घटना भयो भने कसैले केही गर्न सक्तैन. हामि त्यहि ब्लैकहोलमा विलुप्त हुन्छौं.

जीवन एक रहष्य हो, पजेल होइन......(२)

2011-11-17T02:30:00.000-08:00

यो कस्तो कीरा हो !........
सीकाडा नामक कीराहरू हुन्छन, जुन केही देशहरूमा पाइन्छन. इनका धेरै जातहरू हुन्छन, ती मध्ये यौटा जात, जुन अमेरिकामा पाइन्छ सारै नै अनौठो हुन्छ. यो कीरा १२ वर्ष सम्म जमीन मुनि सुसुप्त अवस्थामा लुकेर बसी राख्या हुन्छ र तेरौँ वर्षमा, गर्मीको समयमा, लाखौँको संख्यामा माथि आउँछ. यै यौटा अनूकूल मौसममा ई कीराहरूले खूब खान्छन र अण्डा दिन्छन. अण्डाबाट लार्वाहरू निस्केर माटोमुनि गयेर गहिराईमा १२ वर्ष सम्म बसी राख्छन र फेरी तेरौँ वर्षमा बाहिर निस्कन्छन. १२ वर्षको समय बितेको इनीहरूले कसरि चाल पाउछन ! कस्तो अचम्म !
कुक्कुरको सुघ्नेशक्ति
कसैको कुनै लुगा या अरू कुनै कुरा सुंघेर, त्यो मानिष जति टाढा गयेपनि उसलाई पछ्याउँदै गयेर फेला पार्ने कुक्कुरको शक्तिलाई हामी सजिलै लिंछों. तर यो कति आश्चर्यको कुरा हो.कसैको गंध कुनै ठाउँ बाट उ अहिले भएको ठाऊँ सम्म लगातार फैलिएकोत हुदैन होलानि. मानिष पहिला भएको ठाउबाट धेरै टाढा गई सकेपनि उसलाई कसरि समात्न, पुग्छ कुक्कुरले ?

जीवन एक रहष्य हो, पजेल होइन......(1)

2011-09-09T23:27:00.000-07:00

कस्तो अचम्मको यो विशाल,असीम अस्तित्व छ.जति येस्मा डुब्यो झन-झन गहिराईमा पुगिन्छ.एस्को कुनै अन्त पाउन सकिन्न.
पानिलाइ नै ल्युं, जीवनको लागी न भई न हुने पानी अरू सबै तरल पदार्थहरू भन्दा बिल्कुलै छुट्टैछ.यो चीसो हुँदै जाँदा ४ डिग्री सेल्सिअस सम्म येस्को आयतन घट्दै जान्छ र भारि भयेर तल पींद तिर जान्छ, तर ४ डिग्री भन्दा बढी चीसो हुँदा येस्को आयतन बढ्न थाल्छ, हलुका हुन् जान्छ र माथि सतहमा आउँछ.
यै भयेर पानि जहिले पनि सतहबाट जम्छ र तल-तल जम्दै जान्छ. पींदमा सबै भन्दा अन्तमा जम्छ.येस्तो भएकोले ध्रुबको नजिकका क्षेत्रहरूमा ठूला-ठूला ताल र समुद्रको माथी सतहमा पानि जमेको भयेपनि तल तरल अवस्थामा नै हुन्छ र त्यहाँ माछा र अन्य पानीका जीवहरू जीवितै हुन्छन.यस्तो न भएको भये त्यहाँको जीवनको रुप नै अर्कै हुन्थ्यो. चीसो क्षेत्रमा बस्ने कतिपय जीबहरू हुने नै थियेनन.

यौटा पुतलीको जातछ, जो लाखौँको सख्यामा हजारौं किलोमिटरको स्थानान्तरण गर्दछ.कनाडामा गर्मीभरि खूब आनन्दले ईनिहरू आफ्नो जीवनको आनन्द लिन्छन,तर जाडो आउँन थालेपछि, जब हावा चीसो हुन् थाल्छ यी पुतलीहरू म्याक्सिकोतिर बिस्तारै-बिस्तारै प्रस्थान गर्दछन. अमेरिकाका थुप्रै राज्यहरूमा उड्दै, त्यहाँ का थरि-थरिका फूलहरूको रस चुस्दै, जाडोमा ई म्याक्सिको आइ पुग्छन. त्यहाँ इनिहरूले अण्डा दिन्छन र नयाँ बच्चाहरू जन्मिन्छन. ई बच्चाहरू, जब गर्मी आउँन थाल्छ, फेरी कनाडा तिर प्रस्थान गर्छन. ती बच्चाहरूलाई कसरि थाहा हुन्छ होला कि गर्मीमा,हजारौं किलोमीटर उत्तरमा रहेको कनाडामा राम्रो, उनीहरूलाई चाहिने वातावरण हुन्छ भन्ने तथ्य ? यति स्याना जीबहरूले कसरि हजारौं किलोमीटरको बाटो ठम्याएर त्यहाँ पुग्छन ? कस्तो आश्चर्य हो यो !

कस्तो रहष्यमयछ यो जीवन ! यै रहष्यमा डुब्दै जानुछ.जीवन यौटा रहष्य हो,पजेल होइन जसलाई बुझ्न सकियोस.

युनीक व्यक्ति .....

2011-08-24T03:46:00.000-07:00

यौटा साथी छ कुमार जी.सी.जो अचम्मको मानिष हो.उ कहिले कहाँ हुन्छ,कसैले निश्चितरूपले भन्न सक्तैन.घरबाट यौटा सामान किन्न हिडेको मानिषले केही दिन पछि इलामबाट फोन गर्छ "म इलाम आयेको छु,केही साथीहरूसँग" र एक महिनापछि मात्रै घर फर्कन्छ.येस्तैछ अचम्मको उस्को जीवन.
केही समय पहिला उ ठूलो दाढीवाल थियो र उस्को अनुहार राम्रो भएकोले र ध्यान गर्ने उस्को बानी हुनाले उ धेरै राम्रो साधुपुरुष देखिन्थ्यो.मैले उस्लाई भन्थेंपनि "कहीँ तपाईं साधूरूपमा गएर रूखको तल बस्नुभयोभने अरूले कहीँ बाट ठूलो,सत्यको गहिराईमा पुगेको भन्ठानेर मान-सम्मान गर्न शुरु गर्नेछन".
उ धेरैजसो,भेटहुनासाथ खित्का छोडेर हाँस्ने गर्थ्यो,तर अस्काल तेसरी हाँस्न छोडेकोछ.उस्ले अलि अरू जस्तै व्यवहार गर्न थालेको छ.
ध्यानमा उस्लाई कुनै समयमा येस्तो रुचि थियो कि उ काठमान्डुको ग्वार्को देखि ओशो तपोवन सम्म हिंडेर ब्याहन ६ बजेको डाइनामिक ध्यान गर्न पुग्थ्यो.यो लगभग १५ कीलोमीटर को दूरी हो.उ राति २ बजे नै हिड्न शुरु गर्थ्यो र तपोवन सम्म ठीक समयमा पुग्थ्यो.फेरी हिंडेरनै ग्वार्को फर्किन्थ्यो जहां उस्ले काम पाएको थियो.येसरी हिंड्नु पर्ने कारण उ संग पैसा को कमी हुनु थियो.ध्यान संग कस्तो प्रेम !

उस्को बारेमा मलाई केही कम नै थाहाछ.पछि अरू केही कुरा लेख्नेछु.

अनिवार्य ड्रेसको सम्बन्धमा ....

2011-07-20T02:58:00.000-07:00

हालसाल कर्मचारीहरूलाई सावन महिनाबाट ड्रेस अनिवार्य गरियाछ.यस्कोलागी सरकारले ७५०० रू.पनि दियाछ.यस्को समर्थनमा जता-तेतैबाट आवाजहरू आयेको सुनिन्छ.समर्थनमा निम्न बुँदाहरू उल्लेखनीय छन् -
१) कर्मचारी जहां गएपनि चिनिछन र कामनगरेर येता-उता लागेको अरूलेपनि देख्ने र लाज हुनेहुनाले उनीहरु ओफिसमै बस्नु पर्ने हुन्छ र काम गर्नु पर्ने हुन्छ.
यो सुनेर मलाई सारै अचम्म लाग्यो.कर्मचारीहरूलेपनि यो बुँदाको समर्थन गर्या छन्.काम न गरेर बस्नु भनेकै ईमान्दारनहुनुहो.आफूले जुन कामको जिम्मेदारी पायेकोछ मानिषले त्यो काम राम्ररि सम्पादन गर्नु नै पर्छ.अरूले काम नगरेको देखेर चिनियेर लाज हुने र काम गर्नु पर्ने हुनु भनेको सारै बेठिक कुराहो.तेस्तो मानिशले अन्य बहानाहरू गरेरपनि काम न गर्न सक्छ.
जहां अनेक युवाहरू काम न पाई बेरोजगार भएर बसेका छन वा विदेश गयेकाछन दुख गर्दै,त्यहाँ जिम्मेदारी पायेरपनि काम न गर्नु भनेकै लाज मर्ने कुराहो.
जुन ईमान्दार कर्म्रचारीहरूछन उनिहरूलाई येस्तो सुन्दा अपमानित भएको अनुभूति हुन्छ.
२) सेवाग्राही जनताले सजिलै चिन्छन र उनीहरूलाई सजिलो हुन्छ रे.चिनाउनकै लागी माथि देखि तल सम्मको ड्रेस लाउनु पर्छ र ? शर्टको देब्रेतिर अलि ठूलो बैच या अन्य कुनै चिन्ह लगाउन थाले भै हाल्यो.बटम लगाउने प्वालमा फूल न राखेर कुनै प्लास्टिककै चिन्ह निश्चित गरेर राख्न थाले भै हाल्यो.येसको प्रछार गरे छिटै सबैले थाहा पाई हाल्छन.
३) पिउन देखि सचिवसम्म सबैको यौटै रंग को ड्रेस हुँदा समानता आउंछ र धनीहरूले महँगो ड्रेस लाउनाले गरीबहरूलाई हीनता बोध हुन्छ रे .को धनिछ को गरीब,यो त संगै काम गर्नेले थाहा पाएकै हुन्छन.आफू गरीब भएर हीनताबोध हुन्छ भने र कुनै उपाय छ भने त्यो उपाय गरेर पैसा कमाउनु पर्ने हुन्छ. तर मेरो विचारमा हीनताबोध गर्नु भनेको अरू को इर्ष्या गर्नु हो.आफ्नो प्रगति गर्ने तिर सबैले लाग्नु पर्छ,तर अरूको देखेर इर्श्या गर्नु ठीक होइन.धनी भएर मात्रै कसैको प्रगति भएको भन्नु पनि समझदारीको कुरा होइन.प्रगति अनेक किसिमका हुन्छन,तेता यहाँ न जाउँ.
पिउन देखि सचिव सम्म समानता हुदै हुदैन.आफ्नो काबिलियत द्वारा नै कोहि पिउन हुन्छ र कोही सचिव हुन्छ.यौटै ड्रेस लगाउँदैमा पिउनले आफूलाई सचिव सरह भन्ठानछन भने,यो त यौटा ठट्यौली गर्या जस्तो हुन्छ.

उपर्युक्त तथ्यहरूमा विचार गर्दा अनिवार्य द्रेस्सको मलाईत कुनै औचित्य लाग्दैन.
बरू अनिवार्य ड्रेसको विरोध गर्नु पर्ने केही कारणहरू छन.
१) रंगको प्रभाव - विभिन्न मानिषलाई भिन्न-भिन्न रंगको भिन्दा-भिन्दै प्रभाव पर्छ.कसैलाई कुनै रंगको ड्रेस लाउन मन लाग्छ भने कसैको रोजाईमा आर्कै रंग हुन्छ.ज्योतिषीहरू ले पनि कसैलाई कुनै र कसैलाई कुनै अर्कै रंगको ड्रेस लगाउन भन्छन.
ज्योतिषीको कुरा न मानेपनि मनोवैज्ञानिकहरूले पनि मानिषमा रंगको प्रभाव पर्छ भन्छन.
तसर्थ सबैले यौटै रंगको ड्रेस लगाउनु पर्ने बाध्यता बिल्कुल गलत कुरा हो.
२) मौसमको अनुसार ड्रेस लगाउन पाउनु पर्छ.कसैलाई गर्मी मा सबै हाथ छोप्ने लाम बाउले शर्ट लगाउन किन बाध्य पार्ने ? यो त सरासर बुद्धि खुस्केको कुरा जस्तो लाग्छ.
अझ हाम्रो देशको बर्खा याममा हाफपैन्ट लायेर ओफिस जान पाये झन राम्रो हुन्थ्यो.पानी पर्दा पैन्ट सबै तल भिजिसक्या हुन्छ र न सुकुनजाल अफ्ट्यारो लागी रहन्छ.
ब्रिटिशहरूले भारतमा आयेर फुलपैन्ट लाउने चलन ल्यायेका हुन र भारतकै नकल गरेर यहाँपनि येस्तो चलन आयेकोछ.पानिपर्दा हफपैन्ट लायेर हिंड्दा अरूले तेती राम्रो मान्दैनन.यो नकलको चलनले गर्दा भयेको हो.
३) अन्य विरोध गर्नु पर्ने तेती ठूला कारणहरू छैनन,तर स्याना कारणहरू ,जस्तै धोएको न सुक्नु,बिजली न भएर प्रेस गर्नन पाउनु ,आदि केही कारणहरू छन.जस्ले गर्दा अनिवार्य ड्रेसको प्रावधानले कर्मचारीहरूलाई अफट्याराहरू पर्न सक्छन.
तर माथि उल्लिखित दुई कारणहरूनै पर्याप्त छन,र अनिवार्य ड्रेसको प्रावधान ,जति चाँडो हुन सक्छ फिर्ता हुनु पर्छ.

बडो अचम्म लाग्छ यो प्रावधान आयेको देखेर र कर्मचारीहरूलेपनि समर्थन गरेको देखेर.कतै यो क्रान्तिकारीहरूले ल्यायेकोत होइन ?उनीहरूले अरु केहि गर्न सक्तैनन देशको प्रगतिका लागि.नाम परिवर्तन गर्या जस्तै यो परिवर्तनपनि उनीहरूलेनै गर्दा आयेको हो कि यो नयाँ नेपालमा ?शंकै लाग्छ.
अर्को हास्यास्पद कुरात ड्रेसको लागि दियियेको ७५०० रू.हो.जुन हामीले पनि पाउनु पर्छ भनेर प्राध्यापकसंघले मांग गर्याछ रे.७५०० रू.को लागी ड्रेस लगाउने ?मेरोपनि ७५०० रू.लिएर जाउ र कृपया मलाई विश्वविद्यालयमा पनि ड्रेस अनिवार्य भयेकोछ न भन्नु.भयो भने संघ कै उपहास हुनेछ.

ल्याउ भट्ट चट्ट,चट्ट .....

2011-07-12T04:27:00.000-07:00

ल्याउ भट्ट चट्ट चट्ट
टोकौं कट्ट कट्ट
खट्ट खट्ट नगर नानी
पिटौंला पट्ट पट्ट.
तिर्खा लाग्यो,कहांछ मेरो,
प्यारो स्यानो घट्ट ?
आऊ आऊ नजाउ टाढा
तिर्खा मेटाउ झट्ट ।

चिसो चिसो हावा ले हान्छ
ढोकामा सट्ट सट्ट,
शिरख ओढी सुतौं अब

हामी दुवै लठ्ठ ।
कस्तो लाग्यो कविता मेरो,
बताउ झट्टपट्ट ।

धन्य अनुजा !

2011-04-22T23:30:00.000-07:00

बुधवार,२०६८/१/७ गतेको "कान्तिपुर"दैनिक समाचारपत्रमा अनुजा बानियाले झोला बसमा पाएर,आफु बस्या ठाउँमा गएर हेर्दा ९१ लाख नेपालि रुपिया र हीराको हार भएको थाहा पायेर,तुरन्त झोलामा मालिकको अन्य कागजात हेर्दा,उस्को मोबाइल नम्बर भेट्टाएर,उ संग सम्पर्क गरेर फिर्ता गरिदिएको यौटा आश्चर्यजनक समाचार पढ्न पाउँदा धेरै खुशी लाग्यो.
यो आश्चर्य अझ बढ्यो जब पैसावालले पुरस्कारस्वरूप २ लाख दिंदापनि उनले लिनन,हीराको हार लैजान अनुरोध गर्दापनि लिन मानिनन.
लिन न मान्नुको कारण,आफ्नो मिहिनतको रकम होइन भनेर.तेत्रो ठूलो रकम फिर्ता गर्नुको कारण, अनुजाको अनुसार, कमाउनेले कति दुख गरेर कमाएको होलाको हेक्का हुनु.
२२ वर्षे,यस.एल.सी.पनि जाँचको समयमा बिरामी भएकोले दिनन पाएको अनुजाको यो काम अत्यन्त सराहनीय छ,मनन योग्य र अनुकरणीयछ.
धन्यछ अनुजालाई,उस्लाई जन्माउने आमा-बाबुलाई,र येस्तो राम्रो संस्कार दिने पारिवारिक वातावरणलाई.उस्को बा यौटा स्कूलको शीछ्यक छन्.
पैसाको लागि मारामार गर्ने यो संसारमा र झन यो नेपालमा,जहां भ्रष्टाचारको चरमरूप देखिन्छ,अनुजा जस्ता इमानदार,अरूको मिहिनत र दुख बुझ्न सक्ने विशाल हृदय भएका मानिषपनि छन भन्ने जानेर,धेरै खुशी लागेकोछ.
हिंजो कान्तिपुरका पाठकहरुले लेखेका,उनकोप्रती व्यक्त भावनात्मक विचारहरु पढ्दा,आँखा बाट आंसू झरि रहेको थियो.
रास्ट्रपतिले उनलाई फोन गरेर खुशी जाहिर गरेको समाचार पढ्दापनि धेरै खुशी लाग्यो.उनलाई यौटा विशिष्ट रास्ट्रीय पुरस्कार दिनु पर्ने हो.

उदासीको भारी

2011-03-23T03:30:00.000-07:00

ठूला-ठूला रुखहरू हेर्दा
मजा आउंछ.
साना-साना फूलको बोटहरूमा
सानो चारोले,मीठो बोलेको सुन्दा
मजा आउंछ.
सिमसिमे पानी परिरहेको बेला
हरियालीलाई झ्यालबाट हेर्दा मजा आउंछ.
फेवातालमा डुंगा चलाउँदै
हिमाल हेर्दा मजा आउंछ.

राम्रो कुक्कुरलाई
दौडी-दौडी,उफ्री-उफ्री खेलेको देख्दा मजा आउंछ.
भैंसीहरूलाई,गैंडाहरूलाई
हीलोमा बसेको देख्दा मजा आउंछ.

तर मानिषहरूलाई देख्दा
मन दिग्दार हुन्छ.
मानिषहरूको निराश,गम्भीर मुख देख्दा
सबैलाई उठायेर
समुद्रमा फाली दिउँ जस्तो लाग्छ
माछाहरूको पेट पनि भर्ने थियो,
उनीहरूलाईपनि मजा आउँथ्यो,
र पृथ्वीको छाती बाट
उदासीको भारि
हलुका हुन्थो.

नवनीश

2011-02-11T22:43:00.000-08:00

आज नवनीश संग भेट भयो.उ १३ वर्ष जापान बसेर आयेकोछ.
उस्ले स्यानो-स्यानो जोक भनेर हँसाउँदै थियो.एक पल्ट फुटबाल खेलेर उ र उस्को साथी त्यहीं मैदानमा थाकेर सुते छन् रे,र केही समय पछि उ ,अब म जान्छु भन्दै हिड्न थाल्योरे.उस्को साथीले भनेछ,ल ल ढोकामा चुकुल लगाएर जानु.
अर्को दिन उ साथीको घरमा गयेछ,जहां टिनको छाना माथि बाँदरहरू उफ्रेर ढ्याक-ढुक्कको आवाजहरु गरि राखेका थियेरे.उस्को साथीले भनेछ,ढोका खुलाछ,आए हुन्छ.
मैले उस्लाई भने कि मैले यौटा पुरै सेतो,खूब राम्रो बिरालो पालेको थिएं,जस्को यौटा आखाँ नीलो,अर्को रातो थियो.नेटमा उस्को तस्वीर राख्ने मन थियो,जापानीजहरुले देखेर खूब पैसा दिएर किन्ने थिए होलान.तर के गर्ने मरी हाल्यो.उस्ले भन्यो ,तपाइंलाई ५० लाखको नुक्सान भयो.तर तपाइंलाई भन्दा बिरालोलाई बढी नुक्सान भयो.जापानमा उस्ले कस्तो आनन्दको जीवन पाउने थियो.

शांझ एकजाना प्रबुद्ध व्यक्ति संग भेट भयो.वहाँले भन्नुभयो,संस्कृतमा कस्ता कस्ता श्लोकहरु छन्.गाउँखाने कथाहरुपनि छन.यौटा गाउँखाने कथाको उत्तर दिनुस- यौटा आँखाछ कानो होइन,जटाछ शिवजी होइन,दुलो खोज्छ साँप होइन.
मैले उत्तर न दिएर खाली हाँसें.के गर्ने ?.

परिवार :समस्याहरूको जग र समाधान

2010-12-16T23:55:00.000-08:00

मानव- परिवार विकृतीहरु को जड

आजको समाजमा अनेक किसिमका विकृतिहरु छन् र एसको कारणहो परिवारहरुको योगले निर्मित हाम्रो समाज.वीक्रितीहरुको निराकरणको लागी परिवारहरुले बनेको हाम्रो समाजको भिन्दै किसिमले संरचना बनावउनु पर्दछ.सर्वप्रथम म यो स्पस्ट गर्ने प्रयाश गर्दछु कि कसरि परिवार विकृतीहरुको कारण बनेकोछ र त्यस पछी परिवार रहित समाजको सरचना गर्ने उपायहरु लेख्ने प्रयास गर्नेछु.

मेरो विचारमा समाजमा व्याप्त थरि-थरिका विकृतीहरुको लागी परिवाररूपी सामाजिकइकाईनै जिम्मेदारछ.एसका निम्नलिखित कारणहरु छन -

१) भ्रष्टाचारको जरो ---- मानव समाजको इकाईहो परिवार ,जसमा आमा,बाबु रछोरा,छोरी हुन्छन .ठूलो परिवार भयो भने हजुराआमा ,हजुरबुवा एवं परिवार का अन्यसदश्यहरू पनी हुन् सक्छन .
यौटा समाजमा हजारौं परिवार हुन् सक्छन .विभीन्ननाता गोता हुन्छन मानव समाजमा ,जस्तै काका ,काकी ,मामा,माइजु ठूलो बुवा,स्यानो बुवा,सानिमा,ठूलीआमा ...इत्यादि .
यौटा व्यक्तिले चाहन्छ आफ्नानातेदारहरूको उन्नती होस् ,प्रगती होस.जस्कोलागी उसले सहयोग गर्दछ ,र यदि उकुनै येस्तो पदमा छ जसको शक्तीले कसैलाई केही गर्न सकिन्छ भने उसले गर्छ .
धनीमानिसछ भने उसलेपनी केही न केही गर्न चाहन्छ आफ्ना नातेदारहरुको लागी .एसकारणले उच्च पदमा रहेको मान्छे होस् वा कुनै पैसावाल ,नातेदाहरुकोलागी भ्रस्टाचारगर्नु परेपनी उस्ले गर्दछ .
यै कारणले समाजमा भ्रस्टाचार भईनै रहन्छ .
भ्रस्टाचार न गर्ने सारै सोझाहरु हुन्छन वा डराउने मानिषहरु हुन्छन .मात्र कानूनीउपायले यो समाप्त हुन् असम्भवछ. देशको नाउँमा ,मानव - प्रेमको नाउँमा भ्रस्टाचारनगरौं भनेर समस्याको समाधान हुन सक्तैन .यौटा व्यक्ति आफ्नो परिवारमा बस्छ,जहिलेपनि उ नातेदारहरु संग भेट-घाट गरि रहन्छ र उसलाई जसरी भएपनीउनीहरूका लागी केही गर्ने प्रेरणा मिलिराखेको हुन्छ. देश र मानव - प्रेमका कुराहरुहरुलेभन्दा नाता-रिस्ताहरुले उसको हृदयलाई छोई रहेका हुन्छन र उस्ले भ्रस्टाचार गर्दछ .

2) अन्धविश्वास र भ्रमहरुको केन्द्र ----

यौटा बच्चा जसरि-जसरि ठूलो हुँदै जान्छ ,पारिवारिक वातावरणमा ब्याप्त अन्धविश्वास र भ्रमहरुले उसको मन-मस्तिस्कमा जराहरु गडाउन्दै जान्छन र जबसम्म उ युवावस्थामा पुग्छ ,उ अन्धविश्वासी र भ्रमित ब्यक्ती बनि सक्या हुन्छ.सारै थोरै तेस्ता परिवार हरु होलान जहा येस्तो हुदैन.

भिन्दा-भिन्दै धर्महरुमा आधारित ईश्वरको धारणा उसमा पलाउँछ र उ सत्य को खोजीनै न गरि यौटा अन्धविश्वासमा आधारित ईश्वरको रूपको कल्पना गर्न थाल्दछ वा नास्तिक हुन् पुग्दछ.

अन्धविश्वासको कारणले उस्मा थरि-थरिका डरहरु पलाउछन र उसको स्वाभाविक विकास हुन् पाउदैन.येस कारणले प्राकृतिक रूपमा उसमा जति क्षमाताको प्रादुर्भाव उनु पर्ने थियो त्यो हुदैन.

3) जातिवाद,नश्लवाद एवं धार्मिक असहिस्नुताको कारण ----

एउटा व्यक्तिको जन्म भए पछी उसको जात,नश्ल एवं धर्म त्यै हुन् जान्छ जुन परिवारमा उसको जन्म भएको हुन्छ. जन्मे पछी उसलाई विभिन्न संस्कारहरु दिईन्छ ,परम्पराहरुमा उ आबध्धहुन्छ.जात-धर्म आदिका परम्पराहरुको कारण उ आफुलाई यौटा विशिष्ट समुदायको सदश्यको रूपमा पाउँछ.फलस्वरूप उसको हेल-मेल त्यै समुदायका व्यक्तिहरुसंग बढी मात्रामा हुने गर्दछ.कालान्तरमा उसलाई अन्य समुदायका ब्यक्तीहरुले गर्ने क्रियाकलाप आफ्नो समुदायले गर्ने क्रियाकलाप भन्दा तल्लो दर्जाका लाग्न थाल्दछ.

यही भावनात्मक तथ्यलाई राजनितीगर्नेहरुले समय-समयमा प्रयोग गरेर दुई समुदायका बिचमा वैमनस्यता उत्पन्न गराउने काम गर्दछन र हुन् सक्छ झैं-झगडा र मारकाट गराउन पनि पछी पर्दैनन.

कुनै व्यक्तिको जात उस्ले गर्ने कामको आधारमा हुनुपर्दछ र धर्म कुन परिवारमा जन्म्यो तेस्को आधारमा न भएर ,उ बालिग भए पछी उसले अपनाउने धर्मको आधारमा हुनु पर्दछ.जन्मकै आधारमा धर्म निश्च्चित हुने सामाजिक परिपाटीलाई बदलिनु पर्दछ.प्रत्येक व्यक्तिलाई उसले अपनाउने धर्म उ बालिग भएपछी मात्रै निश्चित गर्ने परिपाटी हुनु पर्दछ.
जहा सम्म नस्लको कुरा हो त्योत जन्माउने आमा-बाबुकै आधारमा निश्चित हुन्छ.तर यहाँ पनि पुराना परम्पराहरुले गर्दा विवाह सम्बन्ध एउटै जात र नस्लको बिचमा गर्ने परम्पराले गर्दा मानव समुदायलाई एक गर्ने ,मानव-मानवका बिचमा प्रेम र भाईचाराको सम्बन्धको विकास गर्ने बाटोमा तगारो हाल्ने काम गर्दछ .
दुइ भिन्दा भिन्दै नश्लका युवा-युवतीहरुको बिचमा वैवाहिक सम्बन्ध वैज्ञानिक तथ्यमा राम्रो हुन्छ ,किनकि उनीहरुका सन्तानहरुमा दुवै नश्लका राम्रा गुणहरु आउँछन (नराम्रा गुणहरु आउने सम्भावना हुदैन).पशु-पन्छी र वनस्पतीमा एसको प्रयोग गरेर उनीहरुको विकास गरिएको छ ,तर आश्चर्य ! मानिसचाहिं परम्परा अपनाउने चक्करमा आफ्नै विकासको मार्गमा तगारो बन्न पुगेको छ.
माथि उल्लिखित मानव प्रगतिका मार्गहरु परिवारको सामाजिक व्यवस्था रहुन्जेल हुने सम्भावना छैन, किनकी उनीहरु परम्परासंग येसरी जोडिएकाछन् कि तेस्को विरोधमा सुन्न र केही नया काम गर्ने आँट गर्न सक्तैनन.तसर्थ यो परिवारको सामाजिक परम्परालाई अब समाप्त गर्ने मार्गमा समाजले केही नया पाईलाहरु चाल्नु आवश्यकछ.

युवा-युवतीहरुमा असन्तोषको उत्पत्ती .....
१)जुन घरको तनावयुक्त वातावरण हुन्छ त्यहाँ युवा-युवतिहरुपनी तनाव र चिन्तामा आफ्नो अमुल्य समय बितावुन बाध्य हुन्छन .येस्तो वातावरण को अनेक कारणहरू हुन सक्छन ...जस्तै ;आमा-बाबुमाहुने झैं-झगडा (जति ठुलो ,तेतीनै नराम्रो ) र केहीमाहुने पारपाचुके ,आर्थिक कारण ,रक्शी सेवन आदि .
२)आमा-बाबुको ईछ्या अनुसार आफु बन्नु पर्ने चाप धेरै युवा-युवतीहरुले सहनु पर्छ र उनीहरुमा बाबु-आमा प्रति वितृष्णा उत्पन्न भएर उनीहरुको राम्रो विकाश हुन् पाउँदैन .
३)अनपढ बाबु-आमाको कारणले कतिपय युवा-युवतीहरुको उचित विकाश नभएर उनीहरुमा तनाव उत्पन्न हुन्छ.
४) बढी धनि परिवारमा जन्मेकाहरुले पैसाको दुरुपयोग गरेर आफ्नै जीवन बर्बाद गरिरहेका हुन्छन.

समस्या-समाधानको उपाय ---

हालको परिवारहरू द्वारा बनेको सामाजिक-संरचनामा परिवर्तन न ल्याई उपर्युक्त समस्याहरूको निराकरण गर्न सकिन्न.लाख कोशिश गरे पनि वर्तमान संरचनामा टाल-टूले नीतिले न भ्रष्टाचार रोकिन्छ ,न जात-जाति र समुदायहरू बीचमा हुने वैमनश्यता र मारकाटनै रोकिन्छ.
वर्तमान युगलेपनि सामाजिक परिवर्तनको लागी उपयुक्त वातावरणको सृजना गरि सक्याछ. यहाँ आमा-बाबु दुवै ब्यस्थहुन थालेकाछन, उनीहरूसँग बच्चाहरूको लागी समय छैन. तसर्थ समाजको यो वर्तमान परिवारको ठाउँमा ठूलो परिवारको स्थापना तिर लाग्नु पर्दछ.

ठूलो-परिवार ----

बच्चाहरू तीन वर्षका भए पछी उनीहरूको लालन-पालन एवं शिक्ष्या-दिक्ष्याको व्यवस्था ठूलो परिवारहरूको स्थापना गरेर गर्नु पर्दछ.यौटा बच्चा ३ वर्षको भएपछी उस्का आमा-बाबुले उस्लाई ठूलो परिवारमा लगेर हस्थान्तरण गर्नु पर्दछ,र त्यस पछि उनीहरूको त्यो बच्चा संग कुनैपनि व्यक्तिगत सम्बन्ध रहनु हुदैन.बच्चाको बाबु-आमाको पहिचानहुने विवरण,त्यो ठूलो परिवारबाट सदाका लागि समाप्त हुनु पर्दछ.
हालका स्कूलहरूको ठाउँमा भविष्यमा ठूला परिवारहरूको स्थापना हुनु पर्दछ.वर्तमानका स्कूलहरुजस्तै ठूला परिवारहरू को स्थापना हुनु पर्छ-सरकारी एवं ब्यक्तिगत दुवै.
बाबु-आमाहरूले सरकारी एवं व्यक्तिगत दुवै ठूला किसिमका परिवारहरूमा,जीवन-बीमामा इन्स्ताल्मेंट जमा गर्या जस्तै, दर अनुसारको रकम जमा गर्नु पर्छ.जस्ले आफ्नो बच्चालाई व्यक्तिगत या प्राइवेट ठूलो परिवारमा राख्न चाहन्छ उस्ले त्यहाँको दर अनुसारको रकम बुझाउनु पर्ने हुन्छ.
प्राइवेट ठूला परिवारहरू विभिन्न स्तरका हुने छन्,र तिनीहरूमा तिर्नु पर्ने रकमपनि फरक-फरक हुने छन्.

ठूला परिवारहरूमा बच्चाको लालन-पालन,सिक्छ्या-दिक्छ्या पूरा गरेर ससक्त र जिम्मेदार नागरिक बनाउने जिम्मेदारी समाहित हुनेछ.ठूला परिवारहरूको कर्तब्य परायाणताको लेखा-जोखा सरकारी यन्त्र द्वारा लगातार राखी राख्नु पर्नेछ.
ससक्त र जिम्मेदार नागरिक बनि सके पछि यौटा बच्चा त्यो परिवारलाई छोडेर कुनै जिम्मेदारी पूरा गर्नका लागी अन्यत्र स्थानान्तरण गर्नेछ.

उ कहाँ जान सक्छ ?
विभिन्न व्यवसायहरू अहिलेका जस्तै चली रहन्छन ;व्यापारीहरू,विभिन्न विषयका विसेषज्ञहरू,सरकारी र गैर सरकारी कर्मचारीहरू,आदिले अहिलेको जस्तै विभिन्न कार्यहरू सम्पादन गरिरहन्छन र यौटा निश्चित उमेर पुगे पछि आफ्नो सेवा बाट निवृत्त हुनेछन.रिटायर वा निवृत्त हुनु भन्दा पहिला (सरकारी कार्यहरूमा अहिले जस्तै नया कर्मचारीको नियुक्ति हुदै जान्छ ) गैर सरकारी नागरिकहरूले आफ्नो ठाउँमा पदस्थापन गर्नको लागि विज्ञापन प्रकाशित गरेर सही नागरिकलाई आफ्नो जिम्मेदारी सुम्पेर अनि रिटायर
भएर,बुजुर्ग आवासमा स्थानातरण गर्ने छन्.बच्चाहरूको लागी जस्तै,कार्यबाट निवृत्तहुने बुजुर्गहरूका लागिपनि ठूला परिवारहरूको स्थापना हुनु पर्दछ.येस्ता ठूला ,बुजुर्ग परिवारपनि विभिन्न स्तरका निर्माण गरिनुपर्छन र यिनीहरूमा बस्नका लागी,कार्य समय अवधिमा विभिन्न इन्स्ताल्मेंटहरू बुझाई राख्नु पर्नेछ.

जुन व्यक्तिलाई बच्चाहरूसंग विषेश माया हुन्छ,उनीहरूलाई बच्चाहेरूको ठूलो परिवारमा पदस्थापन गर्न सकिन्छ.एस्को लागी शिक्छ्या-दिक्छ्या प्रदान गर्ने समस्यमा विशिष्ट ट्रेनिंग हरु दिनु पर्ने हुन्छ.>

तिमीलाई बिर्से पनि ....

2010-11-25T00:31:00.000-08:00

तिमीलाई बिर्सेपनि
तिम्रो गीत गाई दिन्छु.
तिम्रो राग याद आउंछ,
म सुर मिलाई दिन्छु.

बिजुली मुस्कानको तिम्रो,
चम्की रहन्छ हृदयमा !
टीका निधारको तिम्रो,
टलकी रहन्छ हृदयमा !

उज्यालो पार्न म त,
बत्ती निबाई दिन्छु.

एक्कासी कहिले कहिले,
म आफै सित हराउँछु !
तिमिनै बनेर म त,
तिमि जस्तै पो लाजाउँछु !

अनि फेरी आफु बनी,
म मोई खाई दिन्छु.

निरर्थक भिड-भाड

2010-11-13T07:07:00.000-08:00

जता तेतै मानिषनै मानिष हरू .मान्छे,मान्छे,मान्छे.......पैदल,टेम्पोमा,रेक्शामा,आटोमा,बसमा ......,कस्तो भीडछ जतातेतै.कहीं जानुपर्यो भने टिकट पाउनपनि गाह्रो हुन्छ.
आफुले घुमेको ठाउंहरूमा मात्रै न भएर ,यो पृथ्वीको लगभग सबै ठाउंहरूमा मानिषहरूको भीडनै पाइन्छ.कुनै टी.भी.चैनेल हेर्यो भने यत्र-तत्र सर्वत्र मानिषहरूको भीडभाडनै देखिन्छ.
कुनै न कुनै दिशातिर,हिंडी रहेका या दौडी रहेका मानिषहरू !
तर वास्तवमा विचार गर्नेहो भने ई मानिष हरू यात आफ्नो काम गर्ने थलो तिर,या कुनै वस्तु किन्नको लागी,या खान-पानको लागी ,अथवा घुम-घाम गर्नको लागि गतिशील हुन्छन.
गतिशीलताको उद्देस्य कुनै परम्परालाई चलाउन या कायम राख्नकोलागीपनि हुने गर्दछ.
मानिषहरू परम्परामा जकडिएकाछन.दशैं,तिहार,होली,दिवाली,या अन्य कुनै धर्मका मानिषहरू तिनै धर्मका परम्पराहरूमा बाँधिएर आ-आफ्नो रिती-रिवाज अनुसार कुनै कार्य सम्पादन गर्नकालागि दौडी रहेका हुन्छन.
ईश्वर,अल्लाह,भगवानका विभिन्न रूपहरूको प्रार्थना,पूजा गर्नका लागी विभिन्न धर्महरूले निश्चित नियमहरू बनाएका हुन्छन,निश्चित शब्दहरू लेखिएका स्तुतिहरू निश्चित गरेका हुन्छन,तर लगभग सबै प्रार्थना गर्दा मानिषहरूले आफ्नो केही इछ्या पूरा गर्न ईश्वर,अल्लाह,या भगवानसँग अनुनय-विनय गरेकै पाइन्छ.धनप्राप्ती,पद प्राप्ति,या कुनै अन्य इछ्या पूरा गरिदिनका लागि विभिन्न विधिहरूद्वारा प्रार्थना,पूजा गरिन्छ.
कस्तो अचम्मको कुरा हो यो !येसो भयो भने म यो चढाउनेछु या येसरी पूजा-आजा गर्नेछु आदि जस्ता भाकल पनि गर्ने चलन छ.मानिश्हरूले इश्वरीय शक्तिलाईपनि आफूजस्तै घूसखोर,या प्रशंशा पाउँदा खुशी हुने भन्ठानेका छन्.
प्रार्थनाका गीत,या श्लोकहरू येसरी पढिन्छ,मानौं ईश्वरीय शक्तिले हृदयको भावना भन्दा शब्दहरूनै मन पराउँछ.जुन भाषाको व्यक्ति हुन्छ उसले आफ्नै भाषामा लेखिएका स्तुतिहरू ठिक,ठिक अर्थात बिल्कुल सहि हुनु पर्नेमा जोड दिएको पाइन्छ,उसका पन्डित,पादरी,या मौलावीहरूलेपनि येस्मा जोड दिन्छन.मलाइत यो निरर्थक र मूढतापूर्ण बकवासनै लाग्दछ.
इश्वरीय शक्तिले शब्दहरूलाई महत्व दिनै सक्तैन ,भावना,श्रद्धाको महत्व हुन्छ.
.सन्सार मानीषजातिका लागि यौटा पागलखाना नै हो,येस्मा कुनै शंका गर्ने ठाउँनै छैन.
मानीषहरू पन्डित,मौलवी आदिले बताएका नियम-कानूनहरूमा ,सोच-विचारनै न गरि चली रहेका छन् र पन्डित मौलवीहरू पुराना शास्त्रहरूमा जे लेखिएकोछ,त्योनै ईश्वर या अल्लाहले नै लेखिदिएको भन्ठानेकाहुन्छन.
परम्पराहरूहरूलाई,रीति-रिवाजहरूलाई बनाई राख्नु पर्छ ,बचाई राख्नु पर्छ भन्दै राजनीति गर्ने र समाजका ठेकेदारहरुलेपनि जोड दिएकै हुन्छन .विदेशी पर्यटक हरू मुर्खतापूर्ण क्रियाकलापहरूनै हेर्न आउने गर्छन र पर्यटन उद्योगको प्रगतिको लागिपनि इनै क्रियाकलापहरू ,अझ ठूलो रूपमा गराउने चलनपनि बढेको छ.हामिपनि विदेश गएर त्यहाँका मानीषहरूले गर्ने येस्तै किसिमका मुर्खतापूर्ण क्रियाकलाप या ठूला बिल्डिंग र सडकको भिड-भाडनै हेर्न जानेत् हो.

महासागर

2010-07-29T09:23:00.000-07:00

महासागर छ -
जसमा आवाजका,प्रकाशका,गन्धका,
रेडियो,एफएम अनि टीभीका
ठूला,अतिठूला,साना अतिसाना
हजारों-लाखौँ छालहरु
अविरलरूपमा गतिशीलछन.

म,यहि सागरमा कहींछु.
कहिले आँसु बगाउँछु,कहिले हास्छु
कहिले गाउँछु,कहिले रिशाउछु र
कहिले नृत्य गर्दछु-जस्मा शरीरका
रोम-रोम नाच्तछन्.
कहिले भावावेशमा
पेन समातेर कोर्दछु.

भूत र भविष्य
सब मेरो परिधिमा छन्
जसको ब्यास म जान्दिन
यै वृत्तको केंद्रमाछ
वर्तमान !
र म यै केन्द्रमा छु.

कल्पनाका चराहरु
निरन्तर
हजारौं,लाखौँ एवं करौडौं,करोडौं रूपमा
मेरो भित्रबाट निस्केर
अनन्त आकाशमा
उडी रहन्छन.

परिवार-अनेक समस्याहरूको जग

2010-06-10T03:06:00.000-07:00

युवा-युवतीहरुमा असन्तोषको उत्पत्ती .....
१)जुन घरको तनावयुक्त वातावरण हुन्छ त्यहाँ युवा-युवतिहरुपनी तनाव र चिन्तामा आफ्नो अमुल्य समय बितावुन बाध्य हुन्छन .येस्तो वातावरण को अनेक कारणहरू हुन सक्छन ...जस्तै ;आमा-बाबुमाहुने झैं-झगडा (जति ठुलो ,तेतीनै नराम्रो ) र केहीमाहुने पारपाचुके ,आर्थिक कारण ,रक्शी सेवन आदि .
२)आमा-बाबुको ईछ्या अनुसार आफु बन्नु पर्ने चाप धेरै युवा-युवतीहरुले सहनु पर्छ र उनीहरुमा बाबु-आमा प्रति वितृष्णा उत्पन्न भएर उनीहरुको राम्रो विकाश हुन् पाउँदैन .
३)अनपढ बाबु-आमाको कारणले कतिपय युवा-युवतीहरुको उचित विकाश नभएर उनीहरुमा तनाव उत्पन्न हुन्छ.
४) बढी धनि परिवारमा जन्मेकाहरुले पैसाको दुरुपयोग गरेर आफ्नै जीवन बर्बाद गरिरहेका हुन्छन.

समस्या-समाधानको उपाय ---

हालको परिवारहरू द्वारा बनेको सामाजिक-संरचनामा परिवर्तन न ल्याई उपर्युक्त समस्याहरूको निराकरण गर्न सकिन्न.लाख कोशिश गरे पनि वर्तमान संरचनामा टाल-टूले नीतिले न भ्रष्टाचार रोकिन्छ ,न जात-जाति र समुदायहरू बीचमा हुने वैमनश्यता र मारकाटनै रोकिन्छ.
वर्तमान युगलेपनि सामाजिक परिवर्तनको लागी उपयुक्त वातावरणको सृजना गरि सक्याछ. यहाँ आमा-बाबु दुवै ब्यस्थहुन थालेकाछन, उनीहरूसँग बच्चाहरूको लागी समय छैन. तसर्थ समाजको यो वर्तमान परिवारको ठाउँमा ठूलो परिवारको स्थापना तिर लाग्नु पर्दछ.

ठूलो-परिवार ----

बच्चाहरू तीन वर्षका भए पछी उनीहरूको लालन-पालन एवं शिक्ष्या-दिक्ष्याको व्यवस्था ठूलो परिवारहरूको स्थापना गरेर गर्नु पर्दछ.यौटा बच्चा ३ वर्षको भएपछी उस्का आमा-बाबुले उस्लाई ठूलो परिवारमा लगेर हस्थान्तरण गर्नु पर्दछ,र त्यस पछि उनीहरूको त्यो बच्चा संग कुनैपनि व्यक्तिगत सम्बन्ध रहनु हुदैन.बच्चाको बाबु-आमाको पहिचानहुने विवरण,त्यो ठूलो परिवारबाट सदाका लागि समाप्त हुनु पर्दछ.
हालका स्कूलहरूको ठाउँमा भविष्यमा ठूला परिवारहरूको स्थापना हुनु पर्दछ.वर्तमानका स्कूलहरुजस्तै ठूला परिवारहरू को स्थापना हुनु पर्छ-सरकारी एवं ब्यक्तिगत दुवै.
बाबु-आमाहरूले सरकारी एवं व्यक्तिगत दुवै ठूला किसिमका परिवारहरूमा,जीवन-बीमामा इन्स्ताल्मेंट जमा गर्या जस्तै, दर अनुसारको रकम जमा गर्नु पर्छ.जस्ले आफ्नो बच्चालाई व्यक्तिगत या प्राइवेट ठूलो परिवारमा राख्न चाहन्छ उस्ले त्यहाँको दर अनुसारको रकम बुझाउनु पर्ने हुन्छ.
प्राइवेट ठूला परिवारहरू विभिन्न किसिमका हुने छन्,र तिनीहरूमा तिर्नु पर्ने रकमपनि फरक-फरक हुने छन्.

मानव-परिवार.........

2010-05-15T10:24:00.000-07:00

३) अन्धविश्वास र भ्रमहरुको केन्द्र ----

यौटा बच्चा जसरि-जसरि ठूलो हुँदै जान्छ ,पारिवारिक वातावरणमा ब्याप्त अन्धविश्वास र भ्रमहरुले उसको मन-मस्तिस्कमा जराहरु गडाउन्दै जान्छन र जबसम्म उ युवावस्थामा पुग्छ ,उ अन्धविश्वासी र भ्रमित ब्यक्ती बनि सक्या हुन्छ.सारै थोरै तेस्ता परिवार हरु होलान जहा येस्तो हुदैन.

भिन्दा-भिन्दै धर्महरुमा आधारित ईश्वरको धारणा उसमा पलाउँछ र उ सत्य को खोजीनै न गरि यौटा अन्धविश्वासमा आधारित ईश्वरको रूपको कल्पना गर्न थाल्दछ वा नास्तिक हुन् पुग्दछ.

अन्धविश्वासको कारणले उस्मा थरि-थरिका डरहरु पलाउछन र उसको स्वाभाविक विकास हुन् पाउदैन.येस कारणले प्राकृतिक रूपमा उसमा जति क्षमाताको प्रादुर्भाव उनु पर्ने थियो त्यो हुदैन.

मानव - परिवार :विकृतिहरुको जरो

2010-04-27T01:52:00.000-07:00

२) जातिवाद,नश्लवाद एवं धार्मिक असहिस्नुताको कारण ----

एउटा व्यक्तिको जन्म भए पछी उसको जात,नश्ल एवं धर्म त्यै हुन् जान्छ जुन परिवारमा उसको जन्म भएको हुन्छ. जन्मे पछी उसलाई विभिन्न संस्कारहरु दिईन्छ ,परम्पराहरुमा उ आबध्धहुन्छ.जात-धर्म आदिका परम्पराहरुको कारण उ आफुलाई यौटा विशिष्ट समुदायको सदश्यको रूपमा पाउँछ.फलस्वरूप उसको हेल-मेल त्यै समुदायका व्यक्तिहरुसंग बढी मात्रामा हुने गर्दछ.कालान्तरमा उसलाई अन्य समुदायका ब्यक्तीहरुले गर्ने क्रियाकलाप आफ्नो समुदायले गर्ने क्रियाकलाप भन्दा तल्लो दर्जाका लाग्न थाल्दछ.

यही भावनात्मक तथ्यलाई राजनितीगर्नेहरुले समय-समयमा प्रयोग गरेर दुई समुदायका बिचमा वैमनस्यता उत्पन्न गराउने काम गर्दछन र हुन् सक्छ झैं-झगडा र मारकाट गराउन पनि पछी पर्दैनन.

कुनै व्यक्तिको जात उस्ले गर्ने कामको आधारमा हुनुपर्दछ र धर्म कुन परिवारमा जन्म्यो तेस्को आधारमा न भएर ,उ बालिग भए पछी उसले अपनाउने धर्मको आधारमा हुनु पर्दछ.जन्मकै आधारमा धर्म निश्च्चित हुने सामाजिक परिपाटीलाई बदलिनु पर्दछ.प्रत्येक व्यक्तिलाई उसले अपनाउने धर्म उ बालिग भएपछी मात्रै निश्चित गर्ने परिपाटी हुनु पर्दछ.
जहा सम्म नस्लको कुरा हो त्योत जन्माउने आमा-बाबुकै आधारमा निश्चित हुन्छ.तर यहाँ पनि पुराना परम्पराहरुले गर्दा विवाह सम्बन्ध एउटै जात र नस्लको बिचमा गर्ने परम्पराले गर्दा मानव समुदायलाई एक गर्ने ,मानव-मानवका बिचमा प्रेम र भाईचाराको सम्बन्धको विकास गर्ने बाटोमा तगारो हाल्ने काम गर्दछ .
दुइ भिन्दा भिन्दै नश्लका युवा-युवतीहरुको बिचमा वैवाहिक सम्बन्ध वैज्ञानिक तथ्यमा राम्रो हुन्छ ,किनकि उनीहरुका सन्तानहरुमा दुवै नश्लका राम्रा गुणहरु आउँछन (नराम्रा गुणहरु आउने सम्भावना हुदैन).पशु-पन्छी र वनस्पतीमा एसको प्रयोग गरेर उनीहरुको विकास गरिएको छ ,तर आश्चर्य ! मानिसचाहिं परम्परा अपनाउने चक्करमा आफ्नै विकासको मार्गमा तगारो बन्न पुगेको छ.
माथि उल्लिखित मानव प्रगतिका मार्गहरु परिवारको सामाजिक व्यवस्था रहुन्जेल हुने सम्भावना छैन, किनकी उनीहरु परम्परासंग येसरी जोडिएकाछन् कि तेस्को विरोधमा सुन्न र केही नया काम गर्ने आँट गर्न सक्तैनन.तसर्थ यो परिवारको सामाजिक परम्परालाई अब समाप्त गर्ने मार्गमा समाजले केही नया पाईलाहरु चाल्नु आवश्यकछ.

मानव- परिवार विकृतीहरु को जड

2010-04-20T01:19:00.000-07:00

आजको समाजमा अनेक किसिमका विकृतिहरु छन् र एसको कारणहो परिवारहरुको योगले निर्मित हाम्रो समाज.वीक्रितीहरुको निराकरणको लागी परिवारहरुले बनेको हाम्रो समाजको भिन्दै किसिमले संरचना बनावउनु पर्दछ.सर्वप्रथम म यो स्पस्ट गर्ने प्रयाश गर्दछु कि कसरि परिवार विकृतीहरुको कारण बनेकोछ र त्यस पछी परिवार रहित समाजको सरचना गर्ने उपायहरु लेख्ने प्रयास गर्नेछु.

मेरो विचारमा समाजमा व्याप्त थरि-थरिका विकृतीहरुको लागी परिवाररूपी सामाजिक इकाईनै जिम्मेदारछ.एसका निम्नलिखित कारणहरु छन -
१) भ्रष्टाचारको जरो ---- मानव समाजको इकाईहो परिवार ,जसमा आमा,बाबु र छोरा,छोरी हुन्छन .ठूलो परिवार भयो भने हजुराआमा ,हजुरबुवा एवं परिवार का अन्य सदश्यहरू पनी हुन् सक्छन .यौटा समाजमा हजारौं परिवार हुन् सक्छन .विभीन्न नाता गोता हुन्छन मानव समाजमा ,जस्तै काका ,काकी ,मामा,माइजु ठूलो बुवा ,स्यानो बुवा,सानिमा,ठूलीआमा ...इत्यादि .यौटा व्यक्तिले चाहन्छ आफ्ना नातेदारहरूको उन्नती होस् ,प्रगती होस.जस्कोलागी उसले सहयोग गर्दछ ,र यदि उ कुनै येस्तो पदमा छ जसको शक्तीले कसैलाई केही गर्न सकिन्छ भने उसले गर्छ .धनी मानिसछ भने उसलेपनी केही न केही गर्न चाहन्छ आफ्ना नातेदारहरुको लागी .एस कारणले उच्च पदमा रहेको मान्छे होस् वा कुनै पैसावाल ,नातेदाहरुकोलागी भ्रस्टाचार गर्नु परेपनी उस्ले गर्दछ .यै कारणले समाजमा भ्रस्टाचार भईनै रहन्छ .
भ्रस्टाचार न गर्ने सारै सोझाहरु हुन्छन वा डराउने मानिषहरु हुन्छन .मात्र कानूनी उपायले यो समाप्त हुन् असम्भवछ. देशको नाउँमा ,मानव - प्रेमको नाउँमा भ्रस्टाचार नगरौं भनेर समस्याको समाधान हुन सक्तैन .यौटा व्यक्ति आफ्नो परिवारमा बस्छ ,जहिलेपनि उ नातेदारहरु संग भेट-घाट गरि रहन्छ र उसलाई जसरी भएपनी उनीहरूका लागी केही गर्ने प्रेरणा मिलिराखेको हुन्छ. देश र मानव - प्रेमका कुराहरुहरुले भन्दा नाता-रिस्ताहरुले उसको हृदयलाई छोई रहेका हुन्छन र उस्ले भ्रस्टाचार गर्दछ .

विराटरुप

2010-03-07T07:05:00.000-08:00

सारा ब्रम्हाण्डमा व्याप्त उर्जाले
थरि-थरिका रुपहरुमा आफुलाई ब्यक्त गरेकोछ !

जीवित वा अजिवित सबैउसैका
रूपहरूहुन् -
मान्छेहोस ,चराहोस ,वा होस् अरु कुनै जीव -
जीवाणु,माछा गाई,भैंसी ,बाघ ,हरिण आदि सबै

एवं रुख-बिरुवा ,ढुंगा, माटो ,हावा ,पानी आदि सबै
उही उर्जाका विभिन्न रुपहरुहुन् !!

म पनि उही हूँ .....अर्थात म छुट्टै छैन ,
एसको अर्थ भयो म नै छैन ...
भएनत्...?

सारा ब्रम्हाण्ड मा ब्याप्त उर्जाको यौटा स्यानो रुप मात्रै हूँ म ...

त्यो उर्जा चेतनशील छ
अर्थात उ यौटा विराट जीव हो
कृष्णले आफ्नो विराट रुप
देखाएकैत् होनी अर्जुनलाई
होइनर ?

तिमी

2010-02-25T02:29:00.000-08:00

तिमी सुर्य बनी उदाउछौ , मेरो सपना-निद्रा हराउछ
तिमी जून बनी छरिन्छौ ,मेरो ताप सबै सेलाउछ

संसार त मरुभूमी हो ,यहा रस कुनै मिलेन
वर्तमानमा जिउने यहां ,कुनै उपाय थिएन

तिमी फूल बनेर हांस्छौ ,म पुतली बनेर पिउंछु
तिमी धडकनमा समाउंछौ ,मा जीवन भएर जिउछु

सबै आसामा बांचेका छन ,भविष्यलाई पर्खी बसेछन
भविष्य कै सपना बुनी ,कहिले कहिले हाँस्ता रहेछन

तिमी वर्षा बनेर आउछौ ,मा मयूर बनेर नाच्छु
तिमी संगीत बनेर छाउछौ ,मा कोयली बनेर गाउछु

अज्ञानीहरुले यहां ज्ञान दिन्छन ,ज्ञानीहरुलाई सताउछन
झन्डाकोनाउमा डंडा उठाउछन् कुर्सीकोलागी नारा लगाउछन

उनीहरूकै भिड भये पनी ,तिमी आउछौ म रमाउछु
उनीहरूलाई थाहै हुँदैन ,म तिमी भीत्र समाउछु

2010-02-23T10:34:00.000-08:00

हिमाल हासे जस्तो लाग्छ
पहाड़ बोले जस्तो लाछ
नदी - नालाहरुले आफ्नो
ह्रदय खोले जस्तो लाग्छ

अराजक परिस्थिति

2010-02-20T21:57:00.000-08:00

अराजक परिस्थितिछ आज देशको ,
पत्र -पत्रिकाहरु ,समाचार चैनेल् हरु ,
मानिषहरु
सबैले
यही भन्न खोजी रहेछन .
यस परिस्थिति मा
मैले के गर्ने ?
.......................

मैले बुझ्न सक्या छैन ........